خیلی عالی است خداوند توفیق دهد
در مقالات جوملا سه شنبه, 08 دسامبر 2015 12:32
:o;):p:o:):D:o:(;):(:p:o:D:):):D:o:o:p:(:(;);):(:(:p:o:D:):D:D:o:o:p:p:(:(;););):(:(:p:o:D:D:D:D:D:)...
در مقالات جوملا سه شنبه, 16 دسامبر 2014 07:57
سلام دوست عزیز از عکسهای زیبایت خوشم آمد لطفا اگر از فل...
در مقالات جوملا پنج شنبه, 03 جولای 2014 18:18
محمدعلی{سخایی} posted a comment in تصاویر 1
بسیارعالی است خوشم امد
در مقالات جوملا پنج شنبه, 27 مارس 2014 19:50
فعالیت های خوبی داشته اید امید واریم در آینده کار ها و ف
در مقالات جوملا سه شنبه, 17 سبتامبر 2013 18:45
السلام علیک یا ابا عبدالله الحسین (ع). کربلا آرزوی ماست خدایا برسان.
به حول و قوه پرودگار و توجه خاص جضرت ولی عصر (عجج) مسجد جامعع، حوزه علمیه و مرکز فرهنگی تحقیقاتی سرور کائنات (ص) واقع در غرب کابل جاده شهید مزاری-سرگ بیست متره -شهرک عرفانی به بار نشسته و به تاریخ 1396/9/15 مراسم افتتاحیه آن برگزار گردیده و هم اکنون تعداد 200 نفر متعلم و 10 نفر استاد در آن مشغول تعلیم و تعلم است.
مسجد و مدرسۀ علمیه محمدیه (ص) واقع در غزنی قلعۀ امیر محمد
سوم شعبان سالروز میلاد حضرت امام حسین(ع) سرور آزادگان جهان، چهارم شعبان سالروز میلاد حضرت ابوالفضل العباس(ع) سمبل مقاومت و وفاداری و چهارم شعبان سالروز تولد حضرت امام زین العابدین(ع) زینت عبادت کنندگان برهمه شیفتگان امامت و ولایت مبارکباد‍
اعیاد شعبانیه مبارک باد

بررسی اهداف فقه سیاسی
محمد موسی اکبری
چکیده
فقه سیاسی به عنوان یک رشته­ای علمی، عهده­دار تبیین مسائل و موضوعات سیاسی اعم از روابط داخلی و بین­المللی است. از آنجای که فقه سیاسی یک شاخه­ای از فقه عمومی است و  تکلیف سیاسی اجتماعی افراد را در روابط داخلی و خارجی با توجه منابع فقهی تبیین و تشریح می­کند. به طور کلی، دستورات دینی در انواع مختلف روابط انسان­ها با یکدیگر، در قالب «فقه» قابل بررسی است. اهداف فقه به طور عموم، زمینه­ساز رفتار مناسب دینی، در راستای سعادت و کمال انسان تبیین می­شود. اما اهداف فقه سیاسی، که تبیین کنندۀ رفتار سیاسی و اجتماعی افراد، با توجه به هدف کلی دین(سعادت وکمال) انسان است؛ شامل اهداف گوناگون، در ابعاد  مختلف زندگی سیاسی و اجتماعی انسان­هاست. انواع مختلفی اهداف از: اهداف اصلی و فرعی، دنیوی و اخروی، مادی و معنوی و فردی و اجتماعی در دستگاه فقه سیاسی قابل طرح  بررسی است. اما نمونه­های عینی آن را در این نوشتار، در قالب تضمین حقوق افراد، اجرای عدالت در سطح داخلی وبین­المللی و فراهم سازی رفاه و امنیت به عنوان اهداف کلی فقه سیاسی، مورد توجه قرار گرفته است. 
واژگان کلیدی: هدف، فقه وفقه سیاسی





مقدمه
فقه سیاسی را اگر ابزار سامان دهندۀ رابطۀ (دولت-ملت) و (دولت- دولت) در نظر بگیریم، با گسترۀ وسیعی از کارکردهای فقه سیاسی، روبرو خواهیم بود. آنچه اهمیت بیشتری دارد، اینکه اهداف فقه سیاسی برای تحقق آموزه­های اسلامی در جامعه، اعم از روابط داخلی و خارجی، چیست؟ پاسخ این سوأل دغدعۀ تحقیق پیش­رو است. به طور طبیعی هر رشتۀ علمی با اهداف خاص خودش، پاسخ­گوی نیازمندی­های آن خواهد بود. از آنجای که زندگی اجتماعی انسان همواره در حال تغییر است و مدیریت جامعه در ابعاد گوناگون به ویژه در بعد سیاسی آن از منظر دین مغفول نمانده است. فقه به عنوان ابزار شریعت حالات مختلف مکلّف را مورد توجه قرار داده و حکمی مناسب را برای آن در نظر می­گیرد. هر حکم ففقهی دارای هدف معین و خاص است؛ فقه سیاسی به عنوان یک رشته­ای علمی که عهده­دار« استنباط و صدور احکام الزام آور سیاسی» است،(فیرحی، 1391، ص 52)و مسائل سیاسی را از منظر فقهی تبیین می­کند، به عبارت دیگر، « فقه سیاسی احکام مکلفین و حکومت و روابط بین آنها و نیز روابط خارجی حکومت را بیان می­کند،» (شریعتی، 1387، ص 35) اهدافی را برای تحقق سیاست دنبال می­کند. این اهداف بیشتر مربوط به سیاست و رفتارهای سیاسی در جامعه می­باشد؛ زیرا سیاست که به نوعی مدیریت سیاسی جامعه را دنبال می­نماید و فقه سیاسی این اهداف را از منظر فقهی مورد توجه قرار می­دهد.



1-تعریف مفاهیم کلیدی   
در هر تحقیقی ساختارمند، در قدم اول، تعریف و اگاهی و فهم دقیق مفاهیم کلیدی است. این روش برای فهم خواننده نیز مؤثر است؛ زیرا یک مفهوم ممکن است کاربردهای متنوعی داشته باشد؛ لذا تعریف آن و تعیین مراد از میان تعریف­های متعدد، به فهم خواننده از مراد نویسنده، کمک خواهد.
1-1.تعریف فقه؛ فقه، در لغت به معنای فهم آمده« الفقه: الفهم. قال اعرابی لعیسی بن عمر: شهدت علیک بالفقه» ( جوهری،بی­تا، ج6، ص224) البته فهم به معنای عام نیست، بلکه فهم به معنای خاص است. چنانکه ابن اثیر می­گوید: «فقه در اصل به معنای فهم است و از شکافتن و گشودن مشتق شده است.» ( ابن اثیر، ...ج2، ص465). ابن منظور فقه را «به معنای علم به شیء و فهم آن،[که] به دلیل برتری، شرف و فضل علم دین نسبت به علوم دیگر، به آن «فقه» اطلاق می­شود،» (ابن منظور، ج4، ص1120) گرفته است.
الفرعیه عن ادلتها التفصیلیه» (شهیدثانی، 1417ق، ص26)فقه، علم و شناخت به احکام شرعی فرعی است که از روی دلیل­های تفصیلی به دست آمده باشند. دلایل نیز از منابع فقه که شامل کتاب، سنت، عقل و اجماع­اند به دست می­آید. 
1-2. تعریف فقه سیاسی؛ در اصطلاح « فقه سیاسی علم به احکام شرعی فرعی مربوط به نظم عمومی در داخل و قواعد تنظیم روابط خارجی و بین­المللی از روی دلیل تفصیلی، به منظور اجرای و تضمین حقوق آحاد انسانی است.» (فقیهی، 1391، ص 18)هم­چنین فقه سیاسی را با توجه به مسائل متحول در آن، این گونه تعریف کرده­اند که: «فقه سیاسی، شاخه­ای از اندیشه سیاسی اسلام یا فقه عمومی است که با تکیه بر روش شناسی اجتهاد، در عرصۀ اجتماع و سیاست، نحوۀ ارتباط فرد با دیگر شهروندان، پیوند شهروندان با دولت، ارتباط دولت اسلامی با دیگر دولت­ها، مسائل نوپدید، گشایش مشکلات اجتماعی و ارئه الگوهای مطلوب را بررسی می­کند.» (سیّدباقری، 1388، ص25).
1-3. هدف؛ هدف در لغت به معنای: «نشانه، غرض و نشانۀ تیر» (عمید، 1376، ص 1200) آمده است. یعنی مقصود نهایی و غرض از یک حرکت از مبدأ به سوی مقصد را هدف می­توان هدف آن حرکت تلقی کرد. نشانۀ تیر، نیز نهایت حرکت تیر است که به سمت یک مقصد معین رها شده تا به آن برسد.
هدف در اصطلاح؛ «هدف عبارت است از آن حقیقت منظور[غایت، مقصد] که آگاهی و اشتیاق به دست آوردن آن، محرک انسان به سوی انجام دادن حرکات معینی است که آن حقیقت را قابل وصول می­سازد.» (جعفری تبریزی، 1375،ص 24)
2-انواع هدف
 در مباحث فقه سیاسی، به لحاظ جهات مختلف موضوع، قلمرو، کارکرد و...، اهداف گوناگونی قابل بحث و بررسی است. از آنجای که این مقاله گنجایش طرح همۀ مباحث را ندار، از میان اهداف مختلفی که برای فقه سیاسی می­توان مطرح کرد، اهداف اصلی و فرعی،  دنیوی و اخروی و فردی و اجتماعی است، اما آنچه مهم است اینکه اهداف فقه سیاسی بیشتر در قالب کدام یک از اهداف یاد شده قابل پی­گیری است. آنگونه که از مباحث موجود در متون مربوط به فقه سیاسی به دست می­آید، اهداف فقه سیاسی بیشتر در ابعاد اجتماعی مطرح است.
2-1. اهداف اصلی؛
هدف اصلی به هدفی گفته می­شود، که تمام وسائل و ابزار موجود، فعالیت و تلاش برای رسیدن به آن به کار گرفته می­شود. به عبارت دیگر، غایت نهایی و هدف نهایی نیز گفته می­شود. هدف اصلی و اساسی «در جامعه اسلامی، همه چیز در خدمت تعالی انسان قرار می­گیرد. این تعالی با تقرب به خداوند حاصل می­شود و حکومت نیز زمینه­ساز این تقرب تعالی بخش است.» (نصرتی،1383، ص160)
ب) اهداف فرعی؛ علاوه بر هدف اصلی، اهداف دیگری همانند برقراری قسط و عدل، برقراری نظم و امنیت، تأمین رفاه اجتماعی و رشد فرهنگی نیز می­توانند به عنوان اهداف فرعی در راستای تحقق هدف اصلی و کلی مورد توجه قرار بگیرد و به مواردی از این اهداف در بحث اهداف فقه سیاسی اشاره خواهد شد.
2-2. اهداف دنیوی و اخروی؛
مقصود و منظور از «اهداف دنیوی اهدافی هستند که در طول زندگی این جهان رخ می­دهند و در صورتی که تأمین نشوند، زندگی این جهان انسان دچار اختلال، یا اضمحلال می­شود، یا از انسان از رسیدن به سطح بالاتری از زندگی باز می­ماند. [اما] اهداف اخروی اهدافی هستند که در زندگی پس از مرگ رخ می­دهند و در صورتی که تأمین نشوند، زندگی انسان دچار ناگواری می­شود، یا اینکه انسان از رسیدن به مقامات بالاتر محروم می­گردد. این اهداف مراتبی متعددی دارند، پاین­ترین آنها نجات از عذاب است. رسیدن به بهشت، فلاح و کسب رضایت و قرب الهی مراتب بالاتری هستند.» ( ضیایی­فر، 1392، ص 141و142) با توجه به مباحث فقه سیاسی، که بیان کننده تکلیف سیاسی- اجتماعی انسان است. به طور طبیعی می­تواند هم شامل اهداف دنیوی و اخروی باشد. اهداف دنیوی فقه سیاسی مدیریت جامعه انسانی بر اساس عدالت و قسط، تأمین امنیت و رفا اجتماعی است. اهداف اخروی آن، هدایت و تکامل انسان­ها و رسیدن به مراتب از تعالی وتکامل و سرانجام قرب الهی است. بنابراین، می­توان گفت که فقه به طور عام و فقه سیاسی به طور خاص هم اهداف دنیوی و هم اخروی دارد، زیرا « انسان، حقیقتی نیست که دنیای او از آخرتش گسیخته باشد...حلال­ و حرام­های شرعی و باید ونبایدهای دین، برای تأمین مصالح دنیوی- اخروی است.»(جوادی آملی،1383،ص466) هر چند که برخی هدف فقه را امور دنیوی می­داند ( ر. ک. ضیایی­فر، سعید، پیشین، ص 143). اما شاید این گونه نباشد که کل فقه، هدفش امور دینوی باشد، بر فرض که فقه امور دنیوی را مورد توجه قرار بدهد، در راستای اهداف اخروی که سعادت انسان است، قرار می­گیرد. فقه سیاسی نیز که خود شاخۀ از فقه عمومی است، هم هدف دنیوی و هم هدف اخروی می­تواند داشته، زیرا تنظییم و تدبیر امور جامعه(هدف دنیوی) در جهت سعادت و تکامل انسان برای رسیدن به هدف اخروی یعنی رستگاری و فلاح صورت می­گیرد.
2-3. اهداف فردی و اجتماعی؛
در تعریف اهداف فردی و اجتماعی گفته شده، که اهداف اجتماعی « اهدافی هستند که در بستر جامعه و رابطۀ انسان با دیگر انسان­ها مطرح می­شوند. نظیر عدالت اجتماعی، امنیت، انتظام اجتماعی، آموزش و پرورش، حکومت و قانون... و اهداف فردی اهدافی هستند که بستر و شرایط اجتماعی در آن لحاظ نشده باشد، اهدافی که برای حفظ و استمرار زندگی انسان مورد نظر هستند، اموری نظیر خوراک، پوشاک، بهداشت، معناداری زندگی و... از اهداف فردی­اند.» (ضیایی­فر، 1392، ص236).
در این که فقه تنها اهداف فردی دارد یا اهداف اجتماعی یا هر دو تا را دارد؛ شاید احتمالات و دیدگاههای مطرح باشد، که بحث و بررسی آن مجال دیگری می­طلبد اما اینکه فقه سیاسی هدف فردی دارد یا اجتماعی یا هر دو را، از آنجای که فقه سیاسی در بستر جامعه و اجتماع معنی و مفهوم پیدا می­کند شاید بتوان گفت که هدف فقه سیاسی، بیشتر اجتماعی است. اما این بدان معنی نیست که در کنار اهداف اجتماعی اهداف فردی را دنبال نکند؛ زیرا چه بسا مواردی باشد، که برای رسیدن به اهداف اجتماعی در قدم اول باید اهداف فردی دنبال شود.
آموزه­های مطرح در فقه سیاسی، نظیر عدالت، نظم و امنیت، رفاه جمعی، حکومت و قانون و امثال آن،  به گونۀ است که می­توان اهدافی متعددی را دنبال کند. هر چند این آموزه­ها بیشتر در بستر اجتماع معنی پیدا می­کند؛ اما تحقق واقعی آن، بستری برای هدایت انسان به هدف اصلی(کمال و سعادت و قرب به خدا) است. چه اینکه رهبری انسان­ها که در قالب بحث «امامت» در فقه سیاسی مطرح است، اهدافی عامی دارد که شامل اهداف دنیوی و اخروی، فردی و اجتماعی، مادی و معنوی و اصلی و فرعی می­شود؛ به گفتۀ برخی از محققان فقه سیاسی در خصوص رهبری جامعه انسانی بیان می­دارد که: « رهبری اصل و اساسی است که پایه­های ملت بر آن استوار می­باشد و مصالح امت بواسطۀ آن انتظام یافته و امور عمومی ثبات می­یابد» ( ماوردی،1424ه ق، ص 11). رهبری یک ملت صرفاً پرداختند به مسایل اجتماعی نیست، بلکه با توجه به هدف اصلی، اصلاح فرد و جامعه و رساندن آن به مرحله تکامل از جهات فردی و اجتماعی، مادی و معنوی، دنیوی و اخروی است.
«فقه سیاسی بخشی از «علم مدنی» عام است و تابعی از کارکرد عمومی دستگاه فقه به طور کلی است، که استنباط و صدور احکام الزام­آور سیاسی یکی از ارکان و غایت دستگاه فقه سیاسی است.» ( فیرحی، 1389، ص 25 و36و 44.) با این وصف فقه سیاسی در اهداف عمومی فقه به طور عام مشترک است؛ اما علاوه بر آن اهداف سیاسی خاص را در بستر اجتماعی به هدف بهبود زندگی سیاسی و اجتماعی انسان­ها دنبال می­کند. فقهاء عموماً مقاصد شریعت را به طور عام حفظ امور خمسه می­دانند، چنانکه ازشهید اول نقل شده:« هر حکم شرعی که غرض اهم آن آخرت است، اعم از جلب منفعت یا دفع ضرر اخروی، عبادات خوانده می­شود. هر حکم شرعی که غرض اهم از آن، جلب نفع و دفع ضرر دنیاست، معاملات می­نامند. مقصود از نفع و ضرر دینوی حفظ مقاصد پنج­گانه است که عبارتند از: نفس(جان) دین، عقل، نسب و مال. شهید اول نظامات سیاسی را از جمله وسایلی تلقی می­کند که مصالحی تبعی دارند و احکام آنها تابعی از مصالح خمسه است.» ( فیرحی، 1389، ص 31) با توجه به این مقاصد کلی پنجگانه فقه، اهداف فقه سیاسی، می­تواند اهداف دنیوی واخروی، مادی و معنوی، فردی و اجتماعی را شامل گردد.

3- اهداف فقه سیاسی
هدف کلی در دین اسلام هدایت انسان­ها به کمال و سعادت دنیوی و اخروی است.«در جامعه اسلامی بر اساس جهان بینی توحیدی  ایدئولوژی متکی به وحی  هدف زندگی در خداجویی و تقرب به خدا خلاصه می­شود. جامعه باید به گونۀ شکل بگیرد و به نوعی عمل نماید که انسان را به چنین هدفی والایی نایل گرداند.» ( عمیدزنجانی، 1384، ص51). فقه به طو ر عام و فقه سیاسی به طور خاص، به عنوان ابزار تحقق هدف کلی دین اسلام، اهدافی را در قالب رفتارهای انسان در ارتباط او با خدا، خود و دیگران در حوزه­های فردی، اجتماعی، سیاسی و... دنبال می­کند.به طور کلی فقه سیاسی در حوزه رفتار سیاسی انسان­ها، در جامعه و امور بین­المللی اهدافی را برای تحقق هدف کلی دین اسلام، در نظر دارد.
در حقیقت «اهداف نهایی[دین] اسلام در سطح جهانی شامل 1-تبلیغ جهان بینی توحید، 2- اعتقاد به کرامت انسان­ها، 3- محو تفکر نژاد پرستی و تبعیضات قومی، 4- نفی تجزیه بشریت از طریق مرزهای جعرافیایی و اقلیمی، 5- نابودی هر گونه ظلم و ستم و برقراری نظام عدل و قسط، 6- تأسیس حکومت واحد جهانی بر مبنای شریعت و قوانین اجتماعی اسلام.» ( شکوری،1377، ص364) است. فقه سیاسی این اهداف را در قالب سیاست و مدیریت سیاسی در ابعاد داخلی و بین­المللی پی­گیری می­کند. به طور کلی اهداف فقه سیاسی، در عر صه سیاست اعم از سیاست داخلی و خارجی،« پاسخ به مسائل مبتلابه و نوپیدا، نظام­مند کردن مقررات حاکم بر جامعه تثبیت آن است.» ( شریعتی، 1387، ص 35و36)
با توجه به گسترۀ فقه سیاسی و اینکه «فقه سیاسی علم به احکام شرعی مربوط به به نظم عمومی در داخل و قواعد تنظیم روابط خارجی و بین­المللی از روی دلیل­های تفصیلی، به منظور اجرای عدالت و تضمین حقوق آحاد انسانی است.» ( فقیهی، 1391، ص18). در این صورت، هدف فقه سیاسی در عرصۀ داخلی و بین­المللی، تحقق و اجرای عدالت و تضمین حقوق انسان­ها خواهد بود. بنابراین، اجرای عدالت، تأمین و برقراری امنیت در جامعه و در عرصه بین­المللی، از دغدغه­های اساسی فقه سیاسی و از اهداف محوری آن  است.
3-1. تضمین حقوق انسان.
حقوق عبارت از « مجموعه­ای از قواعد و قوانین الزام­آور کلی است که بر زندگی اجتماعی انسان حکومت می­کند و اجرای آن از طرف دولت تضمین شده است. بنابراین «علم حقوق» با بخشی از فقه اسلامی منطبق شده و شعبه­ای از ان محسوب می­گردد.» (سبحانی،1370، ص516). ویژگی حقوق اسلامی این است که در همۀ ابعاد حقوق انسان اظهار نظر نموده است.« اسلام تنها مذهبی است که در کلیۀ شعب حقوق اعم از حقوق خصوصی داخلی(تجارت، مدنی، جزا، کیفر همگانی و غیره) و حقوق عمومی داخلی( خط مشی اقتصادی و سیاسی دولت و...) و همچنین در حقوق بین­المللی(خصوصی و عمومی) اظهار نظر کره و قوانین عمیق و دقیق خود را بنیان نهاده است.» (همان، ص 519)
یکی از مسایل مهم و اساسی که در هر نظام سیاسی بدان توجه می­شود، مسئله حقوق بویژه حقوق سیاسی انسان و افراد وابسته به نظام سیاسی است. هر نظام سیاسی با توجه به ساختاری که دارد، راهکارهای را برای تظمین حقوق انسان­ها پیشنهاد می­کند؛ در نظام سیاسی شیعی که بر فقه سیاسی مبتنی است، حقوق انسان در ابعاد مختلف آن، تضمین شده و راهبردها و راهکارهای اساسی برای آن پشنهاد گردیده است. همانگونه که یکی از مفاهیم اساسی در فقه سیاسی، مفهوم «شورا» است، شورا ومشورت، «گاهی غایت از آن، رعایت حقوق مشورت شوندگان است.» (حقیقت،1389،ص56). که در حقیقت، هدف تضمین حقوق شهروندان است.
در جوامع مختلف برای رعایت حقوق انسان، قوانین و مقرراتی خاصی وجود دارد. به طور عموم نهادی خاصی نیز برای آن در نظر گرفته شده است. در جامعه اسلامی نیز حکومت به عنوان وسیله احقاق حقوق افراد جامعه، وظیفه دارد که در جهت تأمین انسان، با وضع قوانین و مقررات از آن حمایت کند. در جامعه«یک سری حقوق وجود دارد که خداوند برای هر کسی در نظر گرفته است و حتی کسی که بدترین شرایط را دارد و از چشم، گوش، و از تکان دادن دست و پا محروم است، همین که نفس می­کشد و موجود زنده­ای است حق دارد و دولت اسلامی باید این حقوق را تأمین کند.» (مصباح یزدی، 1380، ص268)   
3-2. اجرای عدالت؛ چنانکه در بحث جهاد که از مباحث فقه سیاسی است،«هدف از جهاد در اسلام، جلب خشنودی پروردگار، برقرار ساختن عدالت اجتماعی، پیاده کردن دستورات الهی و حمایت از افرادی است که در معرض گمراهی و خطر قرار گرفته­اند.» (مرادی، 1389، ص74)
نظام سیاسی اسلام توجه ویژه به مسئله عدالت و قسط داشته و داشته و دارد به گونۀ که یکی از دغدغه­های اساسی آن به حساب می­آید. ستیز و درگیری نظام اسلامی با دیگر نظام­های غیر اسلامی عمدتاً بر محور عدالت و قسط قابل پی­گیری است.« عدالت عالی­ترین عنصر حقوقی تلقی شده است به طوری که گفته شده، تمام قوانین برای فعلیت دادن به عدالت است.» (عمید زنجانی، 1389، ص231). یکی از اهداف عالی رسالت پیامبران از پیامبر خاتم(ص) برقراری عدل و قسط است: «لقد ارسلنا رسلنا بالبینات وانزلنا معهم الکتاب والمیزان لیقوم الناس بالقسط» (حدید/25). سنگ­بنای تفکر سیاسی اسلام را عدالت تشکیل می­دهد.« یکی از شاحصه های عمده­ی حکومت اسلامی نیز برقراری عدالت در سطح جامعه، در مقیاس­های کلان و در ابعاد مختلف است؛ از جمله ارتباط بین انسان­ها با هم، انسان و جامعه، انسان و محیط طبیعی، انسان و خدا و... است.»( نصرتی، 1383، ص161).
یکی از مباحث مهم در فقه سیاسی، مسئله امر به معروف و نهی از منکر است، که به وعنوان یک وظیفه شرعی بر همۀ مسلمانان واجب و در صورت وجود شرایط آن باید اقامه شود. در بحث امر­به معروف و نهی از منکر، هدف اساسی آن تضمین سلامت جامعه اسلامی است. بیان شرین امام رضا(ع) به این مطلب اشاره دارد: «ولتأمرون بالمعروف ولتنهن عن المنکر، او لیسلطن علیکم شرارکم فیدعوا خیارکم فلا یستجاب لکم» همۀ مسلمانان وظیفه دارند که به این فریضه دینی، که تضمین کنندۀ سلامت جامعه اسلامی است، عمل کنند و در غیر این صورت ستم­گران و و اشرار بر جامعه حاکم خواهند شد، که نتیجه طبیعی آن وجود ظلم و ستم و فقدان عدالت در جامعه خواهد بود.
3-3. تأمین امنیت؛
امنیت به مفهوم «فقدان تهدید» (موسوی کاشمری، 1388، ص59) در ابعاد مختلف آن یکی از نیازهای اساسی انسان در زندگی فردی و اجتماعی است. با توجه به مراتب امنیت و اینکه انسان از تهدیدات در ایمن باشد، «مرتبۀ نهایی و اعلای امنیت، زمانی است که اساساً عامل تهدیدی در خارج وجود نداشته باشد و دولتی واحدی بر مبنای عدالت و صلاح، در همۀ نقاط گیتی حاکم گردد.» (همان، ص57) میسر خواهد شد. اهداف نظام اسلامی در راستای تحقق هدایت و کمال انسان­ها به سوی سعادت، زمانی ممکن است که امنیت در ابعاد مختلف آن، در جامعه وجود داشته باشد. بنابراین یکی از اهداف دین اسلام تأمین و ایجاد نظم و امنیت در جامعه در می­باشد.
یکی از مباحث مهم در فقه سیاسی، بحث «جهاد» است. جهاد به هدف تأمین امنیت در یک شرایط خاص لازم و ضروری می­باشد. اگر امنیت جامعه اسلامی به خطر بیافتد، برای تأمین و حفظ آن،  جهاد ضروری است؛ که حکومت اسلامی و مسلمانان وظیفه دارند، اقدامات لازم را در جهت تأمین و حفظ امنیت در قالب جهاد انجاد دهند.« از نظر اسلام، مسئله صلح و امنیت، عدالت و فضیلت، آزادی و حریت در جامع یک اصل جاودانی و موضوع جنگ و جهاد یک حالت استثنایی است که فقط به منظور بازگرداندن اجتماع به حالت صلح و امنیت و عدالت از آن استفاده می­شود.» (سبحانی، 1370، ص 709)


نتیجه:
در مجموع، اهداف فقه سیاسی، شامل ابعاد مختلفی مادی و معنوی، دنیوی و اخروی، فردی و اجتماعی است. تحقق این اهداف برای سعادت و تکامل انسان، با توجه به اهداف خاصی چون عدالت اجتماعی، امنیت و رفاه در زندگی و تضمین حقوق افراد در جامعه، قابل پی­گیری است. فقه سیاسی به عنوان یک رشته علمی، از فقه عمومی نگاه بیشتر، به رفتارهای سیاسی و اجتماعی افراد دارد؛ برای تنظیم روابط سیاسی و اجتماعی افراد در جامعه و تحقق جامعه انسانی بر محور کمال و سعادت، عدالت به عنوان یکی از اهداف در فقه سیاسی، زمینه­ساز تحقق جامعۀ عدالت محور است. در جامعه عادلانه، دانسته شده است؛ همچنین، امنیت و رفاه اجتماعی؛ به عنوان هدف دیگر فقه سیاسی، با توجه به عدالت در جامعه امکان تحقق  خواهد داشت.
منابع:
.1    ابن اثیر، علی بن محمد، النهایه فی غریب الحدیث و الاثر؛ ج2.
.2    ابن منظور، لسان­العرب؛ ج4، 1988م، بیروت، دارالجیل.
.3    جعفری تبریزی، محمد تقی، فلسفه و هدف زندگی؛ تهران، قدیانی، 1375.
.4    جوادی آملی، عبدالله، ولایت فقیه، ولایت فقاهت وعدالت؛ قم، نشر اسراء، 1383، چ4.
.5    جوهری، اسماعیل بن حماد، صحاح اللغه؛ ماده فصل الفاء، ج6.
.6    حقیقت،سید صادق، مبانی اندیشه سیاسی اسلام؛ تهران، سمت، چ2، 1389.
.7    سبحانی، جعفر، مبانی حکومت اسلامی؛ قم، مؤسسه امام صادق، 1370.
.8    سیّدباقری، سیدکاظم، فقه سیاسی شیعه:سازوکارهای تحول در دوران معاصر؛ تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1388.
.9    شریعتی، روح­الله، قواعد فقه سیاسی؛ قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، 1387.
.10    شکوری، ابوالفضل، فقه سیاسی اسلام؛ قم، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه­های علمیه، 1377، چ2.
.11    شهیداول، القواعد والفوائد؛ ج1، ص 31 -35/ به نقل از فیرحی داود، درس گفتارهای در فقه سیاسی، منصور میر احمدی، قم، پژوهشگاه علوم وفرهنگ اسلامی، 1389.
.12    شهیدثانی، حسن بن زین الدین، معالم الدین و ملاذالمجتهدین؛ قم، جامعه مدرسین، 1417ق.
.13    ضایی­فر، سعید، فلسفه علم فقه؛ قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، تهران، سمت، 1392.
.14    العاملی، شیخ حر، وسائل الشیعه؛ ج 11، ابواب الامر و النهی، باب 2، ح1، ص400.
.15    عمید زنجانی، عباسعلی، دانشنامه فقه سیاسی، ج2، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1389.
.16    عمید، حسن، فرهنگ فارسی؛ تهران، امیر کبیر، 1376، چ10.
.17    عمیدزنجانی، عباسعلی، فقه سیاسی؛ ج9، تهران، امیرکبیر، 1384.
.18    فقیهی، سیدمهدی، شکوه کارآمدی فقه سیاسی(درآمدی بر مؤلفه­های کارآمدی فقه سیاسی در حل معضلات نوظهور اجتماعی)، قم، زمزم هدایت، 1391.
.19    فیرحی، داود، فقه سیاست در ایران معاصر؛ تهران، نشرنی، 1391، چ2.
.20    ماوردی، أبی­الحسن علی­بن­محمد، الاحکام السلطانیه؛ بیروت، مکتبه العصریه، 24 14 ه ق.
.21    مرادی، علی­اصغر، واژه­نامه فقه سیاسی؛ قم، مرکز فقهی أئمه اطهار(ع)، 1389.
.22    مصباح یزدی، محمد تقی، نظریۀ سیاسی اسلام؛ قم، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 1380،چ4.
.23    موسوی کاشمری، سید مهدی، دولت اسلامی و امنیت؛ قم، دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری، 1388.
.24    میراحمدی، منصور ودیگران، درس گفتارهای در فقه سیاسی؛(مجموعه گفتارها) قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، 1389.
.25    نصرتی، علی­اصغر، نظام سیاسی اسلام؛ قم، مرکز نشر هاجر(وابسته به مرکز مدیریت حوزهای علمیه خواهران)، 1383.

نظرات (0)

There are no comments posted here yet

نظر خود را اضافه کنید.

  1. Posting comment as a guest. Sign up or login to your account.
0 Characters
پیوست ها (0 / 3)
Share Your Location
عبارت تصویر زیر را بازنویسی کنید. واضح نیست؟
امام زمان حضرت مهدي -عجل الله تعالی فرجه الشریف- فرمودند: إِنّا غَیْرُ مُهْمِلینَ لِمُراعاتِكُمْ، وَلا ناسینَ لِذَكْرِكُمْ، وَلَوْلا ذلِكَ لَنَزَلَ بِكُمُ الَّلأْواءُ وَاصْطَلَمَكُمُ الاَْعْداءُ ... ما در رسیدگى و سرپرستى شما كوتاهى و اهمال نكرده و یاد شما را از خاطر نبرده ایم كه اگر جز این بود، دشوارى ها و مصیبت ها بر شما فرود مى آمد و دشمنان، شما را ریشه كن مى نمودند ... احتجاج، ج2، ص323
  • در سایۀ قرآن و عترت
  • بانگ ادعیه و اذکار ماهها سال به تفصیل ساعات مختلف در طول روز، هفته، ماه، سال
  • ویژه نامه اعمال شب و روز عید قربان
  • اطلاعات جامع و کامل در مورد عید غدیر خم - کلیک کنید
  • اطلاعات راجع به محرم و عاشورا -کلیک کنید
  • عاشورا و مهدویت
  • انواع تصاویر - بیا و بیبین
  • تصاویر زیبا و جذاب
  • عکسهای زیبا و دیدنی
  • اربعین حسینی و دهه آخرصفر
  • تصاویر دیدنی - عید سعید فطر
  • SMS به مناسبت شهادت حضرت فاطمه زهرا (س) ـ
  • اس ام اس های مذهبی ویژه ایام فاطمیه2
  • 13 رجب سالروز مولود کعبه
  • مولو کعبه شهید محراب
  • ماه مبارک رمضان ماه مهمانی خدا
  • روزه در اسلام
  • ماه رمضان ماه بخشش ماه وصال ماه رحمت
  • روز قدس در کلام امام خمینی (ره)
  • مناسبت های ماه ربیع الاول
  • تفصیل مناسبت هایی ماه ربیع الاول
  • ولایت فقیه
  • اعمال ماه های قمری
  • مشرق نیوز+خبرهای تازه
  • تمامی حقوق برای مجمع علمی فرهنگی اجتماعی ارشاد محفوظ است.