خیلی عالی است خداوند توفیق دهد
در مقالات جوملا سه شنبه, 08 دسامبر 2015 12:32
:o;):p:o:):D:o:(;):(:p:o:D:):):D:o:o:p:(:(;);):(:(:p:o:D:):D:D:o:o:p:p:(:(;););):(:(:p:o:D:D:D:D:D:)...
در مقالات جوملا سه شنبه, 16 دسامبر 2014 07:57
سلام دوست عزیز از عکسهای زیبایت خوشم آمد لطفا اگر از فل...
در مقالات جوملا پنج شنبه, 03 جولای 2014 18:18
محمدعلی{سخایی} posted a comment in تصاویر 1
بسیارعالی است خوشم امد
در مقالات جوملا پنج شنبه, 27 مارس 2014 19:50
فعالیت های خوبی داشته اید امید واریم در آینده کار ها و ف
در مقالات جوملا سه شنبه, 17 سبتامبر 2013 18:45
السلام علیک یا ابا عبدالله الحسین (ع). کربلا آرزوی ماست خدایا برسان.
به حول و قوه پرودگار و توجه خاص جضرت ولی عصر (عجج) مسجد جامعع، حوزه علمیه و مرکز فرهنگی تحقیقاتی سرور کائنات (ص) واقع در غرب کابل جاده شهید مزاری-سرگ بیست متره -شهرک عرفانی به بار نشسته و به تاریخ 1396/9/15 مراسم افتتاحیه آن برگزار گردیده و هم اکنون تعداد 200 نفر متعلم و 10 نفر استاد در آن مشغول تعلیم و تعلم است.
مسجد و مدرسۀ علمیه محمدیه (ص) واقع در غزنی قلعۀ امیر محمد
سوم شعبان سالروز میلاد حضرت امام حسین(ع) سرور آزادگان جهان، چهارم شعبان سالروز میلاد حضرت ابوالفضل العباس(ع) سمبل مقاومت و وفاداری و چهارم شعبان سالروز تولد حضرت امام زین العابدین(ع) زینت عبادت کنندگان برهمه شیفتگان امامت و ولایت مبارکباد‍
اعیاد شعبانیه مبارک باد

بسم الرّحمن الرّحیم
حقوق اساسی وبنیادین انسان
(در ق.ا. ج.ا. ایران وج.ا. افغانستان«2»)
                           محمدحسن فصیحی
مقدمه:
در شمارۀ دوم همین فصلنامه که در پائیز (86) به چاب رسیده و بدست علاقه مندان فصلنامۀ ارشاد قرار گرفت  ما حقوق اساسی وبنیادین انسان را بر مبنایی دو قانون اساسی ج.ا. ایران و ج.ا. افغانستان در دو بخش به قرار ذیل،
الف: آزادی عملکرد فردی ( حقوق و آزادی های فیزیکی افراد )
ب : آزادی اندیشه ( حقوق و آزادی های قلمرو ذهن و اندیشه )
مطرح نموده و بخش اوّل را در همان شماره ( دوّم ) تبیین نمودیم که عبارت بودند از
1- حق حیات، 2- حق آزادی، 3- حق امنیت، 4- حق آزادی و مصونیت مسکن، 5- حق آزادی و محرمیت مراسلات، 6- حق آزادی رفت و آمد،
 اما بخش دوم وعده داده شد که در فرصتهای آینده تکمیل خواهد شد، حال خدا را شاکریم که توفیق حاصل شد تا بر مبنای المومن اذا وعد وفا،  به وعده وفا نموده، بخش دوم را در این شماره (پنجم) تبیین نماییم.


لازم به ذکر است تحت عنوان آزادی اندیشه از حقوق و آزادی های سخن گفته می شود که به قلمرو ذهن و اندیشه بشری مربوط است.
آزاد اندیشی یکی از جلوه های تابناک حقوق انسانی است. هواداران حقوق فردی معتقدند که اگر کند و زنجیر از دست و پای اندیشۀ انسانها برداشته شود و فرد بتواند بر اساس تعقلات و گرایشهای خود آزاد باشد تا هر گونه باور و اعتقاد فلسفی، مذهبی و اجتماعی خود را داشته باشد خواهد توانست کرامت و شخصیت خود را پرورش دهد و اندیشه خود را شکوفا سازد و در فضایی آزاد به کشف و شناسایی واقعیت ها بپردازد و در نتیجه به حقیقت مورد نظر خود دست یابد. توسعه و تعالی جوامع، منوط به وجود انسانهایی از این قبیل است که از قید و بند رفتارهای دستوری هیأتهای حاکم و یا سایر قدرتها رها باشند.     حال با توجّه به این مقدمه می گویم،
اهمّ اینگونه حقوق و آزادی ها (حقوق وآزا دی های قلمرو ذهن واندیشه ) عبارت اند از:
1-   آزادی عقیده و آیین
فرد حق دارد در درون خود هر گونه اعتقاد و باوری نسبت به اخلاق، مذهب، سیاست و فلسفه داشته باشد و کسی نمی تواند وی را به علّت باورهایش مؤأخذه کند و زندگی فیزیکی و اجتماعی او را به خطر اندازد. از آنجا که اندیشه، در قلمرو پنهانی وجود انسان جای دارد و راه بردن به چند و چون آن بسیار دشوار و گاهی محال است، لذا در قوانین و مقررات به ابراز عقاید و باورها یعنی تظاهرات بیرونی آنها بیشتر توجه شده تا به نفس اعتقادات.
 در قرون وسطی گاهی افراد را به صرف داشتن عقایدی که موافق با نظرات رسمی کلیسا نبود به فجیع ترین وضعی مجازات می کردند. لذا در اعلامیه های حقوق، آزادی کیش و آیین و عقیده و باور را برای ممانعت از تجدید دوره انکیزیسیون ( تفتیش عقاید ) و همچنین حمایت از دیگر اندیشان اعلام کرده اند.
در کشورهایی که حکومتها جامۀ غیر مذهبی پوشیده اند، آزادی ایمان فقط محدود به آزادی انتخاب مذهب نمی شود بلکه سر سپردگان مذاهب مختلف حق دارند اعمال مذهبی خود را به سبک نحله و فرقه خود به انجام رسانند. قدرت حاکم، هر گونه اجرای مراسم مذهبی  را  در قلمرو و سر زمین خود آزاد می گذارد و هیچکدام از مذاهب را  بر سایرین ترجیحی نخواهد بود. مثلا در کشور فرانسه پس از تصویب قانون نهم دسامبر 1905 با جدایی دولت از کلیسا (جدایی دین از سیاست)  چنین وضعی بر قرار شد.
البته در بسیاری از ممالک بویژه در آسیا و آفریقا آزادی عقیده و ایمان مشروط به حدود و موازینی است که قوانین در جهت حفظ نظم عمومی بر قرار کرده اند. مثلا دولت اجازه نخواهد داد که اجرای مراسم مذهبی اقلیت، احساسات اکثریت مردم را جریحه دار کند. احترام متقابل به عقاید و باورهای دیگران در صورتی که با تربیت صحیح شهروندی همراه باشد، اجازه برخورد و خشونت را بین دارندگان عقاید مختلف سیاسی، مذهبی و ایدئولوژیکی نخواهد داد.   
در ق.ا. افغانستان ماده دوم این مسله را باز گو  می¬کند  می¬گوید: دین دولت جمهوری اسلامی افغانستان دین مقدس اسلام است. پیروان سایر ادیان در پیروی از دین و اجرایی مراسم دینی شان در حدود احکام قانون آزاد می باشند.   

در ق. ا. ایران، اصل دوازدهم این مسئله را بیان می کند، می گوید:
دین رسمی ایران، اسلام و مذهب جعفری اثنی عشری است و این اصل الی الابد غیر قابل تغییر است و مذاهب دیگر اسلامی اعم از حنفی، شافعی، مالکی، حنبلی و زیدی دارای احترام کامل می باشند و پیروان این مذاهب در انجام مراسم مذهبی، طبق فقه خودشان آزادند و در تعلیم و تربیت دینی و احوال شخصیه ( ازدواج، طلاق، ارث و وصیت ) و دعاوی مربوط به آن در دادگاه ها رسمیت دارند و در هر منطقه ای که پیروان هر یک از این مذاهب اکثریت داشته باشند، مقررات محلی در حدود اختیارات شوراها بر طبق آن مذهب خواهد بود، با حفظ حقوق پیروان سایر مذاهب.  
باز هم در  اصل سیزدهم می گوید:
ایرانیان زرتشتی، کلیمی و مسیحی تنها اقلیت های دینی شناخته می شوند که در حدود قانون در انجام مراسم دینی خود آزادند و در احوال شخصیه و تعلیمات دینی بر طبق آیین خود عمل می کنند.   
علاوه در اصل بیست و سوم به صراحت  می گوید:
تفتیش عقاید ممنوع است و هیچ کس را نمی توان به صرف داشتن عقیده ای مورد تعرض و مؤأخذه قرار داد.   

 2-  آزادی بیان و قلم
یکی از آزادی های اجتماعی که جز قلمرو ذهن و اندیشه محسوب می گردد و در مکاتب غربی پذیرفته شده و از اصول مسلم در جوامع پیشرفته محسوب می شود (آزادی بیان و قلم ) است صاحبان این دیدگاه که حدی برای آزادی، جز تجاوز به حقوق دیگران نمی شناسند، در این عرصه نیز بیان عقاید و افکار را در شکل های مختلف آن در قالب کتاب یا نشریه یا سخنرانی، آزاد می دانند به طوری که کسی نمی تواند مردم را از این آزادی محروم سازد تنها حدی این آزادی اهانت به دیگران است، و به حکم قانون هیچ کس در این مرحله آزاد نیست در این جوامع اگر کسی با بیان و قلم فردی را مورد تعرض قرار دهد و به قیافه ظاهری یا خلق و خوی او ایراد بگیرد آن شخص می تواند گوینده یا نویسنده را به دادگاه کشانده و او را مورد باز خواست قرار بدهد و از او خسارت مطالبه کند یا به مجازات برساند اما اگر به مقدسات یک ملت اهانت کرد کسی نمی تواند او را مورد باز خواست قرار دهد، چرا که معتقدند:
اگر انسان آزاد نباشد که بتواند به دلخواه خود زندگی کند و هر راهی که می پسندد در پیش گیرد پیشرفت تمدن امکان پذیر نخواهد بود و آنجا که اندیشه ها در بازار، آزاد عرضه نشود، حجاب از چهره حقیقت بر نخواهد افتاد و جای برای ابتکار و خود جوشی و بلوغ و قدرت فکری و شجاعت اخلاقی نخواهد ماند.   
اما در مکتب اسلام ارزشهای وجود دارد که آزادی بیان و قلم را محدود می کند، در بینش اسلام چون مهمترین حق مردم « حق کمال یابی و رستگاری همه جانبه » است، حقوق و آزادی های دیگر در حقیقت زمینه ساز برخورداری مردم از این حق است، لذا هر چه که مانعی در راه این حق باشد از میان برداشته می شود. در این مکتب انسان در محدوده آزاد است که حقوق و مصالح جامعه را در معرض خطر قرار ندهد. چون « ایمان و اعتقاد دینی و اجرای احکام و قوانین مذهبی » سعادت و رستگاری انسان را تامین می کند، شخص با تعرض به آنها تحت عنوان آزادی بیان و قلم مهمترین حق جامعه را نشانه رفته است در اسلام نه تنها مراعات ( حریم اشخاص ) ضرورت دارد بلکه حفظ ( حرمت مقدسات ) مردم نیز لازم است.  
به هر صورت اصل آزادی بیان و قلم در اکثر اعلامیه های حقوق به زبانهای مختلف ذکر گردیده است.   
         شاید یکی از بهترین متون که متذکر این اندیشه شده و آن را به نیکی بیان داشته اصل 14 از اعلامیه حقوق 1946 فرانسه است: « هر کسی آزاد است سخن بگوید، بنویسد، چاپ کند و انتشار دهد و هر گونه افکاری را تا آنجا که از این حق سو استفاده نشود و مثلا به آزادی های تضمین شده در این اعلامیه یا حسن شهرت دیگران لطمه وارد نیاید، خواه از راه مطبوعات خواه از طریق دیگر بیان نماید، یا نشر دهد و مورد مدافعه قرار دهد. »
    بنابراین آزادی بیان یعنی افشای اندیشه، عقیده، افکار و سلیقه و این گونه آزادی، حقوقی به فرد اعطا         می کند تا به وسیله سخن، مطبوعات، کتب، آثار، کنفرانس، پژوهش و تحقیق، اندیشه و عقاید خود را     برای همه مردم بازگو نماید.   
           در ق. ا. افغانستان ماده 34 این مسئله را به صراحت بیان کرده است:
   آزادی بیان از تعرض مصون است، هر افغان حق دارد فکر خود را به وسیله گفتار، نوشتار، تصویر و یا وسائل دیگر، با رعایت احکام مندرج این قانون اساسی اظهار نماید.
هر افغان حق دارد مطابق به احکام قانون به طبع و نشر مطالب بدون ارائه قبلی آن به مقامات دولتی بپردازد.   
در ق.ا. ایران اصل 175 ، این مسله را مطرح کرده می گوید:
در صدا وسیمای جمهوری اسلامی ایران آزادی بیان ونشر افکار، رعایت موازین اسلامی ومصالیح کشور باید تامین گردد  
همینطور اصل 24  این مسئله را بیان کرده می گوید:
نشریات و مطبوعات در بیان مطالب آزادند مگر اینکه مخل به مبانی اسلام یا حقوق عمومی باشد. تفصیل آن را قانون معین می کند.   

3-    آزادی آموزش و پرورش ( تعلیم و تربیت )
یکی دیگر از آزادی ها و حقوق شهروندان در جامعه « آزادی آموزش و پرورش » است یعنی مردم حق دارند با تاسیس مدرسه و آموزشگاه فرزندان خود یا دیگران را آموزش دهند و نیز در انتخاب مدرسه و آموزشگاه و معلم برای فرزندان خویش از آزادی برخوردارند و نمی توان در این زمینه چیزی را به آنان تحمیل کرد.        بنا براین نتیجۀ این آزادی امور ذیل است-  
الف: کلیه کسانی که دارای درجات و دانشنامه های علمی باشند و صلاحیت آنان از سوی مقامات مسئول محقق باشد می توانند موسسۀ آموزشی مورد نظر خود را بنیان گذارند. البته مقامات مسئول باید از پیش نسبت به موضوع اطلاع حاصل کنند و کلیه معیارها از قبیل معلم و ساختمان و محیط مناسب اخلاقی، بهداشتی رعایت شود.
ب: دیگر آنکه اولیا کودکان باید بتوانند هر مدرسه ای را که مایل باشند انتخاب کنند و فرزندان خود را بدان بسپارند.
ج: دولت باید وسایل آموزش رایگان اطفال را از سن معین تا مدت مشخصی فراهم کند تا اگر خانواده هایی را امکان استفاده از مدارس خصوصی نبود و نتوانستند شهریه های لازم را فراهم نمایند راه آموزش فرزندانشان مسدود نباشد.
د: آزادی تنظیم محتوای دروس خود یکی از وجوه آزادی آموزش و پرورش است. ولی نحوه تدریس نباید به گونه ای باشد که ذهن نوباوگان زیر فشار عقاید و گرایشهای سیاسی و اجتماعی معلمان قرار گیرد. نظارت دستگاه های مسئول دولتی برای اجرای این اصل اساسی از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است.
     در ق. ا. افغانستان ماده 43  می گوید: تعلم حق تمام اتباع افغانستان است که تا درجه لیسانس در موسسات تعلیمی دولتی به صورت رایگان از طرف دولت تامین گردد.  
در ماده 46 می گوید: تاسیس و اداره موسسات تعلیمات عالی عمومی و اختصاصی وظیفه دولت است.  اتباع افغانستان می توانند به اجازه دولت به تاسیس موسسات تعلیمات عالی، عمومی، اختصاصی و سواد آموزی اقدام نمایند.  
               در ق. ا. ایران اصل 30  می گوید: دولت موظف است وسائل آموزش و پرورش رایگان را برای همه ملت تا پایان دوره متوسطه فراهم سازد و وسائل تحصیلات عالی را تا سرحد خود کفای کشور به طور رایگان گسترش دهد.  

     4-  آزادی نمایش
توسعۀ مفهوم تئاتر و ظهور شگفت انگیز سینما و اخیرا گسترش فوق العاده وسایل پیچیده گفتاری و تصویری و صوتی مانند تلویزیون، ماهواره، ویدئو و استفاده از تکنولوژی های جدید برای بیان نادیده ها و ناشنیده ها و رسوخ این وسایل در کانون خانواده ها مساله آزادی نمایش را به صورت جدیدی مطرح کرده است.
 از یک سو اثر فوق العاده و محیر العقول آنها در اذهان و افکار خلایق انکار ناپذیر است و از سوی دیگر در صورت استفاده غیر مسئولانه از آنها می تواند بسیار مخرب و زیان بار نیز باشد، همراه با توسعۀ تکنولوژی نمایش های مختلف که هم گستراننده فرهنگ ها و هم آشنا کننده ملل و اقوام با یکدیگر است ممکن است افکار و عقاید بسیار خطرناکی را نیز در دل بینندگان و شنوندگان و تماشاچیان وارد کرد. ترس از تهاجم فرهنگی نیز از موثر بودن این وسایل و ابزارها مایه می گیرد. لذا با قبول اصل آزادی نمایش¬ها و پذیرش حقوق مردم برای دیدن و شنیدن آنچه در جهان پیرامون می گذرد، در قوانین کشورها مقرراتی دایر بر کسب اجازه قبلی از مقامات مسئول برای نمایش برخی از تئاترها یا فیلم ها وضع شده است تا در قالب اخلاق جامعه و فرهنگ ملی، مطالب زیان آور و خلاف ارزشهای دینی، اخلاقی و اجتماعی، مردم را از جاده صلاح و فلاح به انحراف نکشاند.       لذا بدنبال آزادی نمایش-


5-    آزادی اخبار و اطلاعات- مطرح می شود.
زیرا تحت عنوان آزادی نمایش می توان از آزادی، مطبوعات گفتاری، نوشتاری و تصویری نیز سخن گفت: بنابر این-
   اولا یکایک شهروندان حق دارند به درست ترین و صادقانه ترین اخبار و اطلاعات داخلی و خارجی دسترسی داشته باشند.
   ثانیا آزادی مطبوعات، آزادی چاپ و نشر، آزادی ایجاد موسسات انتشاراتی جز لاینفک این گونه آزادی ها است.
      ثالثا باید حتی المقدور سانسور مطالب ممنوع باشد و به وسیله قوانین و مقررات سنجیده ای اجازه داده نشود تا روزنامه ها، هفته نامه ها و ماهنامه ها به قدرتهای مالی وابسته باشند.
      رابعا باید مقررات دقیق و همه جانبه ای درباره نیرومندترین وسایل انتقال جمعی یعنی رادیو و تلویزیون، البته در چهار چوب حقوق و آزادی ها، تدوین گردد.
 بنابراین شهروند امروزی حق دارد از آنچه که در کشورش یا سایر نقاط جهان می گذرد به راستی آگاهی یابد. به علاوه باید بتواند از راه روزنامه ها، نشریات ادواری و رادیو و تلویزیون از انواع تفسیرها، تحلیل ها و ابعاد مختلف قضایای سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و غیره اطلاع یابد، آنها را با هم مقایسه کند و طبق برداشت خود به کنه واقعیت ها پی برد. دولت ها حق ندارند به بهانه مصلحت اجتماعی از طریق پرده پوشی و استتار، مردم را در بی خبری قرار دهند یا آنان را از حقایق منحرف سازند، یا گمراه کنند. چون دنیای حاضر مطبوعات را رکن چهارم آزادی و دموکراسی می دانند، زیرا واکنش های مردم هنگام انتخابات و همه پرسی و تصمیم گیری های مهم منوط به آزادی مطبوعات و دسترسی شهروندان به واقعیت های اخبار است.   
در ق. ا. افغانستان  برای این مسله به ذیل همان ماده 34  می¬توان استناد کرد که می گوید:
هر افغان حق دارد مطابق به احکام قانون، به طبع و نشر مطالب بدون ارائه قبلی آن به مقامات دولتی بپردازد. احکام مربوط به مطابع، رادیو و تلویزیون، نشر مطبوعات و سایر وسایل ارتباط جمعی توسط قانون تنظیم می گردد.   
در ق. ا. ایران اصل 175 می گوید:
در صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران آزادی بیان و نشر افکار با رعایت موازین اسلامی و مصالح کشور باید تامین گردد.    
 همین طور در اصل 24  می گوید:   نشریات و مطبوعات در بیان مطالب آزادند مگر اینکه مخل به مبانی اسلام یا حقوق عمومی باشد.  

  نتیجه
 آنکه از مجموع گفته ها معلوم شد اهم حقوق فردی وآزادی های عمومی در بخش اوّل یعنی آزادی عملکرد فردی (حقوق وآزادی های فزیکی افراد) که در شمارۀ (2) همین فصلنامه آمد، باتوجّه به اعلامیه های حقوق در کشور های مختلف و قانون اساسی اغلب کشورها خصوصاً برمبنای دو قانون اساسی (ج.ا. ایران وج.ا. افغانستان ) موارد ذیل می باشد.
1- حق حیات، 2- حق آزادی، 3- حق امنیت، 4- حق آزادی ومصونیت مسکن، 5- حق آزادی ومحرمیت مراسلات، 6-  حق آزادی رفت وآمد.
امّا در بخش دوّم یعنی آزادی اندیشه (حقوق و آزادی های قلمرو ذهن و اندیشه) که در همین شماره (5) تبیین شد موارد ذیل می باشد.
1- آزادی عقیده وآیین، 2- آزادی بیان و قلم، 3- آزادی نمایش، 4- آزادی اخبار واطّلاعات.
که نسبت به بخش دوّم مانند بخش اوّل هردو قانون با كمي تفاوت از حييث  كمّيت وصراحت  مادّه واصل قانوني ذكر كرده است كه بيان شد.

پی نوشتها:

نظرات (0)

There are no comments posted here yet

نظر خود را اضافه کنید.

  1. Posting comment as a guest. Sign up or login to your account.
0 Characters
پیوست ها (0 / 3)
Share Your Location
عبارت تصویر زیر را بازنویسی کنید. واضح نیست؟
حضرت محمد صلى الله عليه و آله و سلّم : إنَّ العبدَ لَيَرفَعُ يَدَهُ إلى اللّه ومَطعَمُهُ حَرامٌ ، فكيفَ يُستَجابُ لَهُ وهذا حالُهُ ؟! همانا بنده دستش را (براى دعا) به درگاه خدا بالا مىبرد در حالى كه خوراكش حرام است ؛ با چنين حالى ، چگونه دعايش مستجاب شود ؟. إرشاد القلوب : 149 منتخب ميزان الحكمة : 196
  • در سایۀ قرآن و عترت
  • بانگ ادعیه و اذکار ماهها سال به تفصیل ساعات مختلف در طول روز، هفته، ماه، سال
  • ویژه نامه اعمال شب و روز عید قربان
  • اطلاعات جامع و کامل در مورد عید غدیر خم - کلیک کنید
  • اطلاعات راجع به محرم و عاشورا -کلیک کنید
  • عاشورا و مهدویت
  • انواع تصاویر - بیا و بیبین
  • تصاویر زیبا و جذاب
  • عکسهای زیبا و دیدنی
  • اربعین حسینی و دهه آخرصفر
  • تصاویر دیدنی - عید سعید فطر
  • SMS به مناسبت شهادت حضرت فاطمه زهرا (س) ـ
  • اس ام اس های مذهبی ویژه ایام فاطمیه2
  • 13 رجب سالروز مولود کعبه
  • مولو کعبه شهید محراب
  • ماه مبارک رمضان ماه مهمانی خدا
  • روزه در اسلام
  • ماه رمضان ماه بخشش ماه وصال ماه رحمت
  • روز قدس در کلام امام خمینی (ره)
  • مناسبت های ماه ربیع الاول
  • تفصیل مناسبت هایی ماه ربیع الاول
  • ولایت فقیه
  • اعمال ماه های قمری
  • مشرق نیوز+خبرهای تازه
  • تمامی حقوق برای مجمع علمی فرهنگی اجتماعی ارشاد محفوظ است.