خیلی عالی است خداوند توفیق دهد
در مقالات جوملا سه شنبه, 08 دسامبر 2015 12:32
:o;):p:o:):D:o:(;):(:p:o:D:):):D:o:o:p:(:(;);):(:(:p:o:D:):D:D:o:o:p:p:(:(;););):(:(:p:o:D:D:D:D:D:)...
در مقالات جوملا سه شنبه, 16 دسامبر 2014 07:57
سلام دوست عزیز از عکسهای زیبایت خوشم آمد لطفا اگر از فل...
در مقالات جوملا پنج شنبه, 03 جولای 2014 18:18
محمدعلی{سخایی} posted a comment in تصاویر 1
بسیارعالی است خوشم امد
در مقالات جوملا پنج شنبه, 27 مارس 2014 19:50
فعالیت های خوبی داشته اید امید واریم در آینده کار ها و ف
در مقالات جوملا سه شنبه, 17 سبتامبر 2013 18:45
السلام علیک یا ابا عبدالله الحسین (ع). کربلا آرزوی ماست خدایا برسان.
به حول و قوه پرودگار و توجه خاص جضرت ولی عصر (عجج) مسجد جامعع، حوزه علمیه و مرکز فرهنگی تحقیقاتی سرور کائنات (ص) واقع در غرب کابل جاده شهید مزاری-سرگ بیست متره -شهرک عرفانی به بار نشسته و به تاریخ 1396/9/15 مراسم افتتاحیه آن برگزار گردیده و هم اکنون تعداد 200 نفر متعلم و 10 نفر استاد در آن مشغول تعلیم و تعلم است.
بیرق پر افتخار کشور جمهوری اسلامی افغانستان
مسجد و مدرسۀ علمیه محمدیه (ص) واقع در غزنی قلعۀ امیر محمد

قاعد­ۀ تقیه

قاعدهی تقیه از قواعد بسیار مشهور در فقه شیعه است و در روایات اهل­بیت علیهم السلام اهمیت بسیار زیادی به آن داده شده است. برای نمونه سه روایت زیر این اهمیت را نشان می­دهند:

ِ الْمُعَلَّى بْنِ خُنَیْسٍ قَالَ قَالَ لِی أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع یَا مُعَلَّى اکْتُمْ أَمْرَنَا وَ لَا تُذِعْهُ فَإِنَّهُ مَنْ کَتَمَ أَمْرَنَا وَ لَا یُذِیعُهُ أَعَزَّهُ اللَّهُ فِی الدُّنْیَا وَ جَعَلَهُ نُوراً بَیْنَ عَیْنَیْهِ یَقُودُهُ إِلَى الْجَنَّةِ یَا مُعَلَّى إِنَّ التَّقِیَّةَ دِینِی وَ دَیْنُ آبَائِی وَ لَا دِینَ لِمَنْ لَا تَقِیَّةَ لَهُ یَا مُعَلَّى إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ أَنْ یُعْبَدَ فِی السِّرِّ کَمَا یُحِبُّ أَنْ یُعْبَدَ فِی الْعَلَانِیَةِ وَ الْمُذِیعُ لِأَمْرِنَا کَالْجَاحِدِ لَهُ.1

 

معلی بن خنیس گفت: امام صادق علیه السلام به من فرمود: ای معلی امر ما را پنهان کن و فاش مکن. هر کس امر ما را پنهان کند و فاش نسازد، خدا در دنیا به او عزت دهد و نوری میان دو دیده­اش قرار دهد که او را به سوی بهشت می­کشاند. ای معلی به درستی که تقیه دین من و پدران من است و هر کس تقیه ندارد، دین ندارد. ای معلی همانا خداوند دوست دارد در نهان بندگی شود، چنان که دوست دارد در آشکار بندگی شود و فاش کننده امر ما چون رد کنندهی آن است.

و امام رضا علیه السلام از امام محمد باقر علیه السلام نقل کردند که فرمود:

التَّقِیَّةُ مِنْ دِینِی وَ دِینِ آبَائِی وَ لَا إِیمَانَ لِمَنْ لَا تَقِیَّةَ لَهُ.2

تقیه از دین من و دین پدران من است و هر کس تقیه ندارد، ایمان ندارد.

باز امام صادق علیه السلام از امیرالمؤمنین علیه السلام روایت می­کند که فرمود:

التَّقِیَّةَ دِینِی وَ دَیْنُ أَهلُ بَیتی.3

تقیه دین من و دین اهل بیت من است.

در آثار فقیهان تعریفهای متعددی از تقیه دیده می­شود. به نظر می­رسد تقیه در یک تعریف جامع عبارت باشد از: روآوری به عملی به ظاهر مخالف حق یا ترک عملی به ظاهر موافق حق یا کتمان مذهب حق به هدف حفظ مصالح عالیهی معتبر در دین در برابر هر مخالفی احتمال می­رود به این مصالح ضربه وارد کند. این مصالح عالیه عبارت­اند از: حفظ عقل، حفظ دین، حفظ عزت، حفظ نظام، حفظ جان خود و دیگری. هم چنین، احتمال مذکور در قاعدهی تقیه باید احتمالی عقلایی و کارشناسی شده باشد و از این جهت تشخیص آن در بسیاری از موارد از عهدهی عرف خارج است و ولی امر یا کارشناسان خبره باید مورد آن را تشخیص دهند. به علاوه، ضربهای که از ناحیهی مخالف ممکن است، همیشه به صورت یک کنش ابتدایی نیست؛ بلکه در بسیاری از موارد، واکنشی در برابر رفتار ما ممکن است باشد. بنابر این، باید به خصوصیت پیشگیرانهای تقیه در برابر واکنش­های قابل پیشگیری نیز توجه داشت. نکتهی دیگر این که، منظور از مخالف در تعریف تقیه، مخالف آشکار و صریح نیست؛ بلکه باید آن را به عام­ترین معنا در نظر گرفت. دوستانی که به هر دلیلی ممکن است در موضوعی واکنش نامناسب نشان دهند و ناخواسته مصالح عالیهی دینی را به خطر اندازند، موضوع تقیه قرار می­گیرند و بلکه تقیه در مورد چنین دوستانی ضروری­تر از تقیه در برابر دشمنان باشد. این تعریف نشان می­دهد که تقیه در عمل سیاسی از چه جایگاه مهمی برخوردار است و به درستی می­توان از آن به عنوان یک قاعدهی طلایی در رفتار سیاسی یاد کرد.

تقیه یک قاعدهی عقلایی است که برای هر فردی در هر جامعهای رعایت آن در جهت امری مانند حفظ امنیت و تضمین وصول به اهداف ضروری است. اما توجه شرع به آن تنها به جهت امضای این قاعده عقلایی نیست؛ بلکه برای جهت­مند کردن آن در جهت ارزشهای غایی اسلام است. علاوه بر بنای عقلا ، دلایل روایی بر ضرورت تقیه فراوان است؛ از جمله سه روایتی که در ابتدای بحث نقل شد. از آیات قرآن کریم نیز هم بر ضرورت تقیه دلایل محکمی می­توان یافت و هم احکام آن به دست می­آید. از جمله دلایل قرآنی بر تقیه این آیه است:

لا یَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُونَ الْکافِرینَ أَوْلِیاءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنینَ وَ مَنْ یَفْعَلْ ذلِکَ فَلَیْسَ مِنَ اللَّهِ فی‏ شَیْ‏ءٍ إِلاَّ أَنْ تَتَّقُوا مِنْهُمْ تُقاةً وَ یُحَذِّرُکُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ وَ إِلَى اللَّهِ الْمَصیرُ (آل‏عمران : 28)

مؤمنان نباید به جای مؤمنان با کافران هم پیوند گردند و هر کس چنین کند، نزد خدا بی­قدر می­شود؛ جز این که به صورت تقیه از آنها باشد. خداوند شما را از نافرمانی خود برحذر می­دارد و بازگشت به سوی او است.

شاید به نظر برسد که این آیه تنها دلالت بر جواز تقیه دارد؛ ولی بر ضرورت تقیه دلالتی ندارد. اما تقیه در اصل یک قاعدهی عقلایی است و این آیه، آن قاعدهی عقلایی را تأیید شرعی کرده و به اصطلاح امضا می­کند. عقلا نیز در حیات اجتماعی و سیاسی خود تقیه را ضروری می­دانند؛ بنابر این آیه همین ضرورت را تأیید و امضا می­کند. البته این آیه در مقام تبیین احکام تقیه نیست. احکام تقیه از آیات دیگری به دست می­آید. آیهی دیگر که از مستندات قرآنی تقیه به شمار می­رود، این آیه است:

مَنْ کَفَرَ بِاللَّهِ مِنْ بَعْدِ إیمانِهِ إِلاَّ مَنْ أُکْرِهَ وَ قَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالْإیمانِ وَ لکِنْ مَنْ شَرَحَ بِالْکُفْرِ صَدْراً فَعَلَیْهِمْ غَضَبٌ مِنَ اللَّهِ وَ لَهُمْ عَذابٌ عَظیمٌ (النحل : 106)

کسى که پس از ایمان به خدا کافر مى‏شود، نه آنکه او را به زور واداشته‏اند تا اظهار کفر کند و حال آنکه آرام دل او به ایمان است، ولی آنان که درِ دل را به روى کفر مى‏گشایند، خشم خدا بر آنان باد و برای آنان عذابى بزرگ است.

این آیه نیز دلالت آشکار بر امضای قاعدهی عقلایی تقیه دارد. این آیه زمانی نازل شد که عمّار زیر شکنجهی مشرکین ناچار شد به رسول خدا (صلی الله علیه و آله) بد بگوید و از بتان به نیکی یاد کند. عمار از کردهی خود به شدت مضطرب بود و با این حال به خدمت رسول خدا (صلی الله علیه و آله) رسید. آنگاه این آیه در تأیید عمل او نازل شد. اجبار یاد شده در این آیه فقط به تهدید جانی محدود نمی­شود؛ بلکه هر گاه مصلحت عالیهای در خطر باشد، ممکن است برای نجات آن مؤمن مجبور به چنین عملی گردد.

نکتهی مهم در فهم تقیه این است که تقیه به معنای تعطیل دین، به تعبیر دیگر، تعطیل زندگی دینی، از ترس مخالفین نیست، اگرچه تعطیل موقت باشد؛ بلکه تقیه جزء زندگی دینی است و زندگی دینی همواره ادامه دارد. مؤمن نیز نباید ترسو باشد و شجاعت لازمه ایمان است:

فَلا تَخافُوهُمْ وَ خافُونِ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنینَ (آل‏عمران : 175)

پس اگر مؤمن­اید، از آنان (دوستان شیطان یا دشمنان خود) نترسید و از من بترسید.

پس منشأ تقیه ترس از دشمن نیست تا عدهای آن را پوشش ترس خود قرار دهند، بلکه منشأ آن مهارت در فنّ سیاست است تا خطر مخالف را با حداقل هزینه دفع کند. این نکته از روایاتی که در ابتدا نقل شد، قابل فهم است. زیرا نه دین امام صادق (علیه ‌السلام) و نه دین پدران وی (علیهم ‌السلام) دین ترس نبود و نیز این که تقیه موجب عزت می­شود، از آن جهت است که یک هنر سیاست­ورزی برای عزت­طلبی است.4

1وسائل‏الشیعة ج : 16 ص : 210

2الکافی ج : 2 ص : 219

3محمد بن محمد بن اشعث کوفى، الجعفریات (الأشعثیات)، ص180، مکتبة نینوى الحدیثة ( چاپ سنگی).

4بحث تقیه مهم و مفصل است و آنچه در اینجا عرضه شد، تنها شرح مختصری از صورت این قاعده بود.



نظرات (0)

There are no comments posted here yet

نظر خود را اضافه کنید.

  1. Posting comment as a guest. Sign up or login to your account.
0 Characters
پیوست ها (0 / 3)
Share Your Location
عبارت تصویر زیر را بازنویسی کنید. واضح نیست؟
امام علی علیه السلام: مَنْ غاظَكَ بِقُبْحِ السَّفَهِ عَلَيْكَ، فَغِظْهُ بِحُسْنِ الْحِلْمِ عَنْهُ هر كس با زشتىِ سبكسرى تو را خشمگين كرد تو با زيبايى بردبارى او را به خشم آور غررالحكم / حدیث 8620
  • در سایۀ قرآن و عترت
  • بانگ ادعیه و اذکار ماهها سال به تفصیل ساعات مختلف در طول روز، هفته، ماه، سال
  • ویژه نامه اعمال شب و روز عید قربان
  • اطلاعات جامع و کامل در مورد عید غدیر خم - کلیک کنید
  • اطلاعات راجع به محرم و عاشورا -کلیک کنید
  • عاشورا و مهدویت
  • انواع تصاویر - بیا و بیبین
  • تصاویر زیبا و جذاب
  • عکسهای زیبا و دیدنی
  • اربعین حسینی و دهه آخرصفر
  • تصاویر دیدنی - عید سعید فطر
  • SMS به مناسبت شهادت حضرت فاطمه زهرا (س) ـ
  • اس ام اس های مذهبی ویژه ایام فاطمیه2
  • 13 رجب سالروز مولود کعبه
  • مولو کعبه شهید محراب
  • ماه مبارک رمضان ماه مهمانی خدا
  • روزه در اسلام
  • ماه رمضان ماه بخشش ماه وصال ماه رحمت
  • روز قدس در کلام امام خمینی (ره)
  • مناسبت های ماه ربیع الاول
  • تفصیل مناسبت هایی ماه ربیع الاول
  • ولایت فقیه
  • اعمال ماه های قمری
  • مشرق نیوز+خبرهای تازه
  • تمامی حقوق برای مجمع علمی فرهنگی اجتماعی ارشاد محفوظ است.